شجاع
253
أنيس الناس ( فارسى )
بر اندام او پيدا ، بلند و سطبرانگشت ، پهنكف و سفيداندام ، ميگون موى و فراخسينه ، سطبرگردن و درهمكشيدهروى ، ميان دندانها فراخ بود . علامت غلامى كه خادمى خانه و محرميّت زنان را شايد آنكه سياهپوست و ترشروى ، خشكاندام ، باريكساق ، باريكآواز ، سطبرلب بود . ليكن درين امر نشايد كه غلام سفيداندام و سرخچهره و ميگون موى بود ، و بپرهيز از اشقر و افتادهموى . علامت غلامى كه بىشرم و عوان بود و ستوربانى را شايد آنكه گشادهچشم و برگهاى چشمسطبر و كوتاه ، ميگونموى و جعد ، بزرگ پاى و بويدار ، انگشتان دراز و قوى ، درازقامت و كلف بر اعضا ، ميان دندانها فراخ ، بزرگلب و دندان ، دهانفراخ ، چشم ازرق و سفيدى چشم او ازرقفام و بر كنارها رگهاى سرخ . موصوف اين صفت و مخلوق اين خلقت خواه غلام و خواه حرّ بغايت بىشرم و ناپاك ، زيادهسر و بلا - انگيز ، قوّاد مزاج و حرامنمك ، حقناشناس كعاب ( ؟ ) و خداوند كش بود . علامت غلامى كه طبّاخى را شايد آنكه درازروى و بلندقامت ، لاغربدن ، باريكساق ، خاموش و غيرحريص بود . چون اوصاف ايشان را ذكر كرديم بعضى از اجناس ايشان را نيز ياد كنيم . بدان كه هرجنسى را طبيعتى و جوهرى است . امّا از جنس تركان از همه عاقلتر و مدبّر و متميّز و خوشهيأت و خوشلهجهتر ، اهل جغطاىاند و اگرچه بردهء اين جنس نمىباشد .